PODATEK DOCHODOWY OD OSÓB PRAWNYCH

    Opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób prawnych reguluje ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.), zwana dalej „ustawą”.

Zgodnie z przepisami ustawy podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych są:

  • osoby prawne,

  • jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek niemających osobowości prawnej, z tym że podatnikami są spółki kapitałowe w organizacji,

  • podatkowe grupy kapitałowe (grupy składające się z co najmniej dwóch spółek prawa handlowego mających osobowość prawną, które funkcjonują w związkach kapitałowych i spełniają określone w ustawie warunki),

  • spółki niemające osobowości prawnej mające siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego tego państwa są traktowane jak osoby prawne i podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

Wyłączenia przedmiotowe

Przepisów ustawy nie stosuje się do:        

  • przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej, chyba że ustalenie przychodów jest wymagane dla celów określenia dochodów wolnych od podatku dochodowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4e,

  • przychodów z gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o lasach,

  • przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy,

  • przychodów (dochodów) armatora opodatkowanych na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym (Dz. U. Nr 183, poz. 1353), z zastrzeżeniem art. 9 ust.1a.

Zakres obowiązku podatkowego

Podatnicy, jeżeli mają siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania.
Podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art.
3 ustawy).

Rok podatkowy

Art. 8 ust. 1 ustawy ustala podstawową definicję roku podatkowego, stanowiąc, iż rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, chyba że podatnik postanowi inaczej w statusie albo w umowie spółki, albo w innym dokumencie odpowiednio regulującym zasady ustrojowe innym podatników i zawiadomi o tym właściwego naczelnika urzędu skarbowego; wówczas rokiem podatkowym jest okres kolejnych dwunastu miesięcy kalendarzowych. Zawiadomienia należy dokonać najpóźniej w terminie 30 dni, licząc od dnia zakończenia ostatniego roku podatkowego, a w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych, które nie były dotychczas podatnikami w rozumieniu ustawy, dokonują zawiadomienia w terminie  30 dni od dnia rozpoczęcia działalności.

Przedmiot opodatkowania i stawka podatku

Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty; w wypadkach o których mowa w art. 21 i 22 przedmiotem opodatkowania jest przychód (art. 7 ust.1 ustawy).

Dochodem jest, z zastrzeżeniem art. 10 i 11, nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym; jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą. (art. 7 ust. 2 ustawy) O wysokość straty poniesionej w roku podatkowym można obniżyć dochód w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty (art. 7 ust. 5 ustawy).

Podatek, z zastrzeżeniem art. 21 i 22, wynosi 19% podstawy opodatkowania (art. 19 ust. 1 ustawy).

Zwolnienia podmiotowe

W myśl przepisów art. 6 ust. 1 ustawy zwalnia się od podatku dochodowego m.in:

1)

Skarb Państwa,

2)

Narodowy Bank Polski,

3)

Jednostki budżetowe,

4)

Państwowe fundusze celowe, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240),

5)

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,

6)

Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej,

7)

Przedsiębiorstwa międzynarodowe i inne jednostki gospodarcze utworzone przez organ administracji państwowej wspólnie z innymi państwami na podstawie porozumienia lub umowy, chyba że porozumienia te lub umowy stanowią inaczej,

8)

Jednostki samorządu terytorialnego w zakresie dochodów określonych w przepisach ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego,

9)

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,

10)

Agencja Rynku Rolnego,

11)

Fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546),

12)

Fundusze emerytalne utworzone na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,

13)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.),

14)

Agencja Nieruchomości Rolnych.


Jednostki te nie mają obowiązku składania zeznań rocznych.


Zwolnienia przedmiotowe

W zakresie zwolnień (art. 17 ust. 1 ustawy), w ustawie funkcjonują zwolnienia przedmiotowe, w tym dla  podatników takich jak zrzeszenia, stowarzyszenia, fundacje realizujące ustawowo określone, społecznie użyteczne cele. W przypadku tych podatników zwalnia się od podatku  dochody, które są przeznaczone na realizację tych celów statutowych.

Przychody podatkowe

Przychodami podatkowymi, w myśl art. 12 ust. 1 ustawy, są nie tylko otrzymane pieniądze, ale również inne wartości np.

  • różnice kursowe,

  • wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń,

  • wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań,

  • wartość zwróconych wierzytelności, które uprzednio zostały odpisane jako nieściągalne lub umorzone i zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (art. 12 ust. 3 ustawy).

Za datę powstania przychodu, o którym mowa a art. 12 ust. 3 ustawy, uważa się,  z zastrzeżeniem ust. 3c-3e, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:

1)

Wystawienia faktury albo

2)

Uregulowania należności (art. 12 ust. 3a ustawy).

Jeżeli strony ustalą, iż usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, za datę powstania przychodu uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej niż raz w roku (art. 12 ust. 3c ustawy). Zasadę tę stosuje się odpowiednio do dostawy energii elektrycznej, cieplnej oraz gazu przewodowego.

W przypadku otrzymania przychodu, o którym mowa w ust. 3, do którego nie stosuje się ust. 3a, 3c i 3d, za datę  powstania przychodu uznaje się dzień otrzymania zapłaty (art. 12 ust. 3e ustawy)

Przepisy art. 12 ust 4 ustawy zawierają katalog przychodów, których nie zalicza się do przychodów podatkowych. Są to np. pobrane wpłaty lub zarachowane należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych.

Koszty podatkowe

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania  albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. 
Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu (art. 15 ust. 1 ustawy).

Koszty uzyskania przychodu bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącalne w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody, z zastrzężeniem ust. 4b i 4c.

Koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane  z przychodami, odnoszące się do przychodów danego roku podatkowego, a poniesione po zakończeniu tego roku podatkowego do dnia:

1)

Sporządzenia sprawozdania finansowego, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie później jednak niż do upływu terminu określonego do złożenia zeznania, jeżeli podatnicy są obowiązani do sporządzenia takiego sprawozdania, albo

2)

Złożenia zeznania, nie później jednak niż do upływu terminu określonego do złożenia tego zeznania, jeżeli podatnicy, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie są obowiązani do sporządzenia sprawozdania finansowego są potrącalne w roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody. (art. 15 ust. 4b ustawy).

  Koszty uzyskania  przychodów, inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami, są potrącalne w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą (art. 15 ust. 4d ustawy).

Za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano)  na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby  to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

Zaliczki

Zaliczki miesięczne

Podatnicy, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1b, 2a, 3-6a oraz art. 21 i 22 obowiązani są wpłacać na rachunek urzędu skarbowego  zaliczki miesięczne w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku podatkowego a sumą zaliczek należnych za poprzednie miesiące (art. 25 ust. 1 ustawy).
Zaliczki miesięczne za okres od pierwszego do przedostatniego miesiąca roku podatkowego podatnik uiszcza w terminie do dnia 20 każdego miesiąca za miesiąc poprzedni.
Zaliczka za ostatni miesiąc jest uiszczana w wysokości zaliczki za miesiąc poprzedni do 20 dnia ostatniego miesiąca roku podatkowego; ostateczne rozliczenie podatku za rok podatkowy następuje w terminie ustalonym do złożenia zeznania o wysokości dochodu osiągniętego (poniesionej straty) za ten rok (art. 25 ust. 1a ustawy).

Zaliczki kwartalne

Podatnicy rozpoczynający działalność, w pierwszym roku podatkowym, z zastrzeżeniem ust. 1c, oraz mali podatnicy, mogą wpłacać zaliczki kwartalne w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku podatkowego a sumą zaliczek należnych za poprzednie kwartały. Przez kwartał rozumie się kwartał roku kalendarzowego (art. 25 ust. 1b ustawy).
Podatnicy, którzy wybrali kwartalne wpłaty zaliczek, o których mowa w art. 25 ust. 1b ustawy, mają obowiązek w terminie do dnia 20 drugiego miesiąca roku podatkowego  zawiadomienia w formie pisemnej  o wyborze tej metody właściwego naczelnika urzędu skarbowego (art. 25 ust. 1e ustawy).
Zaliczki kwartalne za okres od pierwszego do przedostatniego kwartału roku podatkowego podatnicy uiszczają w terminie do dnia 20 każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Zaliczka za ostatni kwartał jest uiszczana w wysokości zaliczki za kwartał poprzedni do 20 dnia ostatniego miesiąca roku podatkowego; ostateczne rozliczenie podatku za rok podatkowy następuje w terminie ustalonym do złożenia zeznania o wysokości dochodu osiągniętego (poniesionej straty) za ten rok (art. 25 ust. 1c ustawy).

 Mały podatnik  - to podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro; przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na  pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1.000 zł.

Forma uproszczona

Stosownie do przepisów art. 25 ust.6-8 podatnicy mogą wpłacać zaliczki miesięczne w danym roku podatkowym w formie uproszczonej w wysokości 1/12 podatku należnego wykazanego w zeznaniu o wysokości  dochodu  /straty/ osiągniętego w roku podatkowym, złożonym w roku poprzedzającym dany rok podatkowy. Jeżeli w tym zeznaniu podatnicy nie wykazali podatku należnego, mogą wpłacać zaliczki miesięczne w wysokości 1/12 podatku należnego wynikającego z zeznania złożonego w roku poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata. Jeżeli również w tym roku podatnicy nie wykazali podatku należnego, nie są możliwe wpłaty zaliczek w uproszczonej formie.
Podatnicy, którzy wybrali uproszczoną formę wpłacania zaliczek są obowiązani:

1)

Zawiadomić o tym,   w   formie  pisemnej, właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie wpłaty pierwszej zaliczki w roku podatkowym, w którym po raz pierwszy wybrali uproszczoną formę wpłacania zaliczek,

2)

Stosować tę formę wpłacania zaliczek w całym roku podatkowym,

3)

Wpłacać  zaliczki w  terminach  określonych  w   art. 25 ust. 1a i 2a ustawy o  podatku   dochodowym od osób prawnych (art. 25 ust. 7 ustawy).

   Złożone zawiadomienie o wyborze uproszczonej formy wpłacania zaliczek dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik w terminie wpłaty pierwszej zaliczki za dany rok podatkowy zawiadomi w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z uproszczonej formy wpłacania zaliczek (art. 25 ust. 7a ustawy).

Zeznanie podatkowe CIT-8

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym – do końca trzeciego miesiąca roku następnego i w tym terminie wpłacić podatek należny albo różnicę między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od początku roku.

Podatnicy obowiązani do sporządzenia sprawozdania finansowego przekazują do urzędu skarbowego sprawozdanie wraz z opinią i raportem podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych, w terminie 10 dni od daty zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego, a spółki - także odpis uchwały zgromadzenia zatwierdzającej sprawozdanie finansowe. Obowiązek złożenia opinii i raportu nie dotyczy podatników, których sprawozdania finansowe, na podstawie odrębnych przepisów są zwolnione z obowiązku badania (art. 27 ust. 2 ustawy).

Deklaracje, informacje

Począwszy od 1 stycznia 2007 r. nie ma już obowiązku składania miesięcznych deklaracji podatkowych, podatnicy mają jedynie obowiązek wpłacania zaliczek miesięcznych w rachunku narastającym w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku podatkowego a sumą zaliczek należnych za poprzednie miesiące.

Załącznikami do zeznania CIT-8 (wersja 21) są:

1)

CIT-8/O – informacja o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych  i zwolnionych od podatku (wersja 8)

2)

CIT-D     informacja      podatnika     podatku   dochodowego    od    osób  prawnych   o otrzymanych/przekazanych darowiznach (wersja 3).

3)

CIT-ST – informacja podatnika do ustalenia należnych jednostkom samorządu terytorialnego dochodów z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych (wersja 7).

 Na podstawie art. 28a ustawy Minister właściwy do spraw finansów publicznych określa w drodze rozporządzenia wzory: deklaracji, informacji, zeznań oraz oświadczeń dla podatników podatku dochodowego od osób prawnych. Rozporządzenie Ministra finansów w sprawie określenia wzorów deklaracji, zeznania, oświadczenia oraz informacji podatkowych obowiązujących w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych z dnia 18 grudnia 2006r. (Dz.U. Nr 243, poz. 1761).

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a-16m. Zasady prowadzenia rachunkowości reguluje:

  • ustawa z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.)

  • Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15.11.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 137, poz. 1539 z późn. zm,)

 Właściwość miejscową organów podatkowych określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia  2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 165, poz. 1371 z późn. zm.).

W sprawach podatku dochodowego od osób prawnych właściwy miejscowo jest organ podatkowy według adresu siedziby wynikającej z odpowiedniego rejestru lub ze statutu albo umowy, jeżeli adres siedziby nie został ujawniony w odpowiednim rejestrze.

Zmiany w podatku dochodowym od osób prawnych obowiązujące od dnia 01.01.2011r. 

Zmiany te wprowadzono następującymi aktami prawnymi:

1)

Ustawa z dnia 19 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 57, poz. 352),

2)

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2010 r. Nr 219, poz. 1442),

3)

Ustawa z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2010 r. Nr 226, poz. 1478).

Zmienione przepisy obowiązują od 01.01.2011 r., z tym że na mocy ww. ustawy z dnia 19 lutego 2010 r. podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych, których rok podatkowy jest inny niż rok kalendarzowy i rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2011 r., stosują do końca przyjętego przez

siebie roku podatkowego przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r.

Więcej na stronie Ministerstwa Finansów:

www.mf.gov.pl